Lavendel

Lavendel 'Hidcote': de klassieker onder de echte lavendels

'Hidcote' is een cultivar van Lavandula angustifolia, de echte of Engelse lavendel. Hij groeit uit tot een dichte bol van 40 tot 50 cm met zilvergrijs blad dat het hele jaar aan de plant blijft. Zo oogt een rand of border in de winter ook verzorgd.

De diepblauwpaarse aren verschijnen in juni en juli, en vaak volgt in september een tweede ronde. In die maanden is de plant een vaste stop voor honingbijen, hommels en vlinders. Blad en bloemen geuren bij elke aanraking, ideaal langs een pad of terras.

Op een zonnig talud of in een grindtuin werkt 'Hidcote' als geurende bodembedekker die de grond met zijn bolle vorm afdekt. De bloemen zijn ook geschikt om te drogen: knip de stelen als de eerste bloemetjes opengaan en hang ze ondersteboven op een droge, luchtige plek.

Lavendel standplaats en grond

Kies de zonnigste plek van de tuin, met minimaal 6 uur directe zon per dag. Op het zuiden of westen, tegen een warme muur of langs een stenen pad groeit 'Hidcote' het compactst en bloeit hij het rijkst.

Lavendel komt uit droge, kalkrijke streken rond de Middellandse Zee en wil grond die water snel afvoert. Zandgrond en lichte leem zijn ideaal. Op klei werkt u per plantgat een emmer grof zand of fijn grind (2 tot 8 mm) door de bovenste 30 cm.

Ligt de tuin laag of blijft er in de winter water staan, plant dan op een verhoogd bed of een wal van 10 tot 20 cm. Een pH tussen 6,5 en 8 past het best; op zure grond strooit u in het voorjaar wat tuinkalk.

Lavendel planten: wanneer en hoe

Wie in het voorjaar plant, geeft de plant een heel seizoen om te wortelen voor de eerste winter. Op zware of natte grond is dat de veiligste keuze. Op zandgrond is een najaarsplanting in september even goed.

Als losse plant in de border houdt u 30 tot 40 cm aan, in groepjes van 3, 5 of 7 stuks. Een groep oogt rustiger en voller dan losse planten verspreid door het perk.

• Zet de pot 10 minuten in een emmer water, tot de kluit volgezogen is.
• Graaf een plantgat van twee keer de breedte van de kluit.
• Meng zware grond met zand of grind; extra compost of mest is hier overbodig.
• Zet de plant op dezelfde hoogte als in de pot, met de bovenkant van de kluit gelijk aan de grond.
• Druk de grond rondom aan en geef per plant ongeveer een halve liter water.
• Houd de grond de eerste 4 tot 6 weken licht vochtig; daarna redt de plant het zelf.

Lavendelhaag: lavendel als haag en in de border

Een lavendelhaag van 'Hidcote' blijft van nature laag en rond, ideaal als omlijsting van een rozenperk, moestuin of terras. Span een touw, plant op 25 cm van elkaar en houd 20 cm vrij vanaf de rand van het pad, zodat de bollen ruimte hebben om uit te groeien.

Met de haagcalculator rekent u per strekkende meter uit hoeveel planten u nodig hebt. Voor een lavendel haag van 6 meter zijn dat bijvoorbeeld 24 planten.

In de border vormt lavendel een zilvergrijze basis die het hele jaar structuur geeft. Combineer hem met planten die dezelfde zon en droge grond waarderen:

• Rozen: de klassieke combinatie, met lavendel aan de zonnige voorkant van het perk.
• Kattenkruid (Nepeta) en bossalie (Salvia nemorosa) voor een border in blauw en paars.
• Zonnehoed (Echinacea), Gaura en Verbena bonariensis voor hoogte en bloei tot in de herfst.
• Ezelsoor (Stachys byzantina), heiligenbloem (Santolina) en tijm voor een droge grindtuin.
• Siergrassen zoals Stipa en Pennisetum voor beweging in de nazomer.

Lavendel snoeien: wanneer en hoe

Snoeien is de belangrijkste klus. Echte lavendel vormt na een paar jaar houtige onderstammen, en uit dat oude hout loopt de plant moeizaam uit. Door twee keer per jaar te knippen blijft 'Hidcote' tot in de kern vol en bolrond.

De vuistregel: knip altijd in het groene, beblaarde deel en laat boven het hout 2 tot 3 cm groen staan. Een scherpe heggenschaar maakt het werk bij een lavendelhaag snel en gelijkmatig.

• Voorjaar (eind maart tot half april): knip de plant in bolvorm terug, tot enkele centimeters boven het houtige deel, net boven de nieuwe groene scheuten.
• Zomer (eind juli tot half augustus): knip direct na de eerste bloei de uitgebloeide aren weg met 2 tot 3 cm blad. Dit is de snoei voor de tweede bloei in september.
• Najaar (vanaf half september): knip alleen uitgebloeide stelen weg en laat het blad staan als bescherming tegen vorst en natheid.
• Verjongen: knip een kale plant twee voorjaren achter elkaar telkens de helft van de takken iets dieper terug, tot vlak boven een groen knopje. Meer uitleg en foto's vindt u in de gids lavendel snoeien.

Lavendel verzorging buiten: water, voeding en winter

Lavendel water geven doet u vooral in het eerste seizoen: bij droogte elke week een flinke gieter per plant. Vanaf het tweede jaar redt de plant het in de volle grond met regenwater. Bij een langdurige hittegolf geeft u een keer per week ruim water aan de voet.

Een schrale grond geeft een compacte plant met veel geur; veel voeding geeft lange, slappe stengels. Strooi daarom in april een kleine hand koemestkorrels (ongeveer 50 gram per vierkante meter) of een dun laagje compost rond de planten. Daarmee is de plant het hele jaar voorzien.

In de winter is vocht de grootste uitdaging. Houd bladafval en dikke mulch weg van de voet en strooi een laag grind rond de plant. Bij strenge kale vorst beschermt een laagje vliesdoek of dennengroen het blad.

Lavendel in pot

Kies een pot van minimaal 30 cm doorsnee voor een plant, of een bak van 60 cm voor drie planten. Terracotta ademt en droogt sneller op, precies wat lavendel waardeert. Leg onderin een laag van 3 cm grind of potscherven.

Bij lavendel in pot verzorgen draait alles om afwatering. Geef in de zomer water zodra de bovenste 2 cm droog aanvoelt; op warme dagen kan dat om de dag zijn. Leeg de schotel na elke regenbui en geef in mei een lichte gift voeding voor mediterrane planten.

Een plant in pot bevriest sneller dan in de volle grond. Zet de pot van november tot maart op potvoetjes onder een afdak of tegen een zuidgevel, en wikkel hem bij strenge vorst in jute. Verpot elke 2 tot 3 jaar in het voorjaar naar een pot die 5 cm ruimer is.

Lavendel stekken en verplanten

Lavendel stekken gaat het best in juli en augustus, met halfrijpe scheuten zonder bloem. Knip stekjes van 8 tot 10 cm, verwijder het blad van de onderste 4 cm en steek ze in een mengsel van half zand en half stekgrond.

Zet de stekken op een lichte, beschutte plek uit de felle middagzon en houd de grond licht vochtig. Na 4 tot 6 weken zijn ze geworteld. Overwinter ze koel en vorstvrij en plant ze het volgende voorjaar uit.

Lavendel verplanten lukt het best bij planten tot 3 of 4 jaar oud. Steek ruim rondom een kluit uit, plant direct op de nieuwe plek en snoei een derde terug, zodat wortels en blad in balans blijven. Oudere, houtige planten vervangt u beter door jonge planten, die vlotter aanslaan.

Lavendel soorten: welke zijn winterhard?

Binnen het geslacht Lavandula verschillen de soorten sterk in winterhardheid. Voor de Nederlandse tuin zijn dit de belangrijkste groepen:

Bekende cultivars van echte lavendel zijn 'Munstead' (lichter lavendelblauw, 30 tot 40 cm), 'Imperial Gem' (donkerpaars en zeer compact), 'Rosea' (zachtroze) en 'Alba' (wit). 'Hidcote' blijft met zijn diepe kleur en strakke vorm de bekendste.

• Echte lavendel (Lavandula angustifolia): de meest winterharde lavendel, compact en met de fijnste geur. Hier hoort 'Hidcote' bij.
• Lavandin (Lavandula x intermedia): grotere struik van 60 tot 90 cm met lange aren, zoals 'Grosso' en 'Provence'. Redelijk winterhard op goed doorlatende grond.
• Kuiflavendel (Lavandula stoechas): opvallende 'oortjes' boven op de aren en een vroege bloei. Vorstgevoelig en ideaal voor een pot op het terras.
• Gekartelde lavendel (Lavandula dentata): fijn getand blad, vorstgevoelig; overwintert vorstvrij binnen.

Problemen en ziekten bij lavendel

'Hidcote' is een sterke plant die de meeste problemen dankt aan de standplaats. Met zon, droge voeten en twee snoeibeurten per jaar blijft hij jarenlang gezond. Een plant van 8 tot 10 jaar raakt op zijn retour; vervang hem dan door een jonge plant.

• Kale, houtige onderkant: gevolg van te weinig of te late snoei. Verjong de plant in twee voorjaren.
• Grijze, verwelkende takken of een plant die wegzakt: meestal wortelrot door natte grond. Verbeter de afwatering of verplaats de plant naar een hogere plek.
• Schuimcicade (koekoeksspuug): wit schuim op de stengels in mei en juni. Onschuldig; spuit het weg met een harde straal water.
• Rozemarijnhaantje: een metaalglanzend groenpaars kevertje dat aan blad en scheuten eet. Pluk kevers en larven met de hand af, het liefst in de vroege ochtend.
• Lange, slappe stengels met weinig bloemen: vaak te veel schaduw of mest. Verplaats de plant naar volle zon en verminder de voeding.

Is lavendel giftig voor mens en dier?

Voor mensen is lavendel een bekend kruid: de bloemen worden in kleine hoeveelheden gebruikt in thee, gebak en suiker. Etherische lavendelolie is een sterk geconcentreerd product en hoort buiten bereik van kinderen.

Voor katten en honden staat lavendel te boek als licht giftig. De plant bevat geurstoffen zoals linalool, die bij het eten van grotere hoeveelheden braken, diarree of sloomheid kunnen veroorzaken. Katten zijn extra gevoelig voor etherische olie, bijvoorbeeld uit een verdamper.

De meeste dieren laten de sterk geurende plant met rust. Ziet u dat uw huisdier ervan eet en verschijnen er klachten, bel dan uw dierenarts; bij een kind dat olie heeft ingeslikt belt u de huisarts. Meer achtergrond leest u op Is lavendel giftig?.

Lavendel Hidcote kopen bij de kweker

Plant2Go is een familiekwekerij in Dreumel, en verkoopt jonge tuinplanten tegen een scherpe prijs. Jonge planten wortelen vlot in en vormen binnen twee seizoenen een gesloten rand. Op de pagina lavendel kopen ziet u het hele lavendelaanbod.

U bestelt per pakket, en wie meer van dezelfde plant bestelt krijgt vanzelf volumekorting. Elk pakket gaat met plantenpaspoort de deur uit en ligt binnen 8 dagen bij u thuis, in heel Nederland en België. Vanaf 125 euro is de verzending gratis; lees meer over verzending en garantie.

Twijfelt u over aantallen, grond of combinaties? De kweker denkt via WhatsApp of telefoon met u mee, en binnen ongeveer 15 km van Dreumel komt de kweker een keer langs. Zie persoonlijk advies. Een bezoek aan de kwekerij kan op afspraak.